İran İslam Cumhuriyeti'nin Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, ABD ile şekillenmekte olan mutabakat zaptının 14 maddeden oluşan bir belge olduğunu söyledi.
Arakçi, metnin iki aydan uzun süredir müzakere edildiğini ve İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi ile askeri liderlik tarafından satır satır incelendiğini belirtti.
Arakçi'ye göre ilk aşama şu başlıkları içeriyor
Lübnan da dahil olmak üzere tüm cephelerde savaşın resmen sona erdirilmesi.
Tarafların yeni bir savaş başlatmama, tehdit ve güç kullanımına başvurmama taahhüdü.
ABD'nin uyguladığı deniz ablukasının kaldırılması.
İran'ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılmasına yönelik bir çerçevenin oluşturulması.
Hürmüz Boğazı'nın da mutabakat kapsamında ele alınması. Arakçi, İran'ın gelecekte boğazı yönetme biçiminin "geçmişten farklı olacağını" ve burada sunulan hizmetlerin "artık ücretsiz olmayacağını" söyledi. İlk 60 günlük döneme ilişkin düzenlemelerin mutabakatla belirleneceğini, diğer ayrıntıların ise sonraki müzakerelerde netleştirilebileceğini ifade etti.
Yaptırımların kaldırılması ve yeniden imar konularının ekonomik kalkınma ve yeniden yapılanma planının parçası olarak gündeme alınması. Ancak bu konuların ayrıntılı mekanizmalarının sonraki görüşmelerde kararlaştırılacağını belirtti.
Nihai anlaşmaya ulaşmak amacıyla 60 günlük müzakereler yürütülmesi ve tarafların karşılıklı onayıyla bu sürenin uzatılabilmesini kapsıyor.
Arakçi, bu görüşmelerde nükleer dosyanın ele alınacağını; uranyum zenginleştirme faaliyetleri ile İran'ın yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş uranyum stokunun da masada olacağını söyledi.
Ayrıca yaptırımların kaldırılması, yeniden imar ve ekonomik kalkınma planı, Hürmüz Boğazı'na ilişkin düzenlemeler ve diğer teknik ayrıntıların da müzakere edileceğini belirtti.
Hürmüz Boğazı, Umman ve Çin
Arakçi, Hürmüz Boğazı'nın güvenliği ve yönetiminin boğaza kıyısı bulunan iki egemen devlet olan İran ve Umman tarafından yürütülmeye devam edeceğini söyledi.
Tarih boyunca ücretsiz sunulan bazı hizmetlerin gelecekte ücretli hale gelebileceğini ifade etti. Bunlar arasında deniz güvenliği ve güvenli geçiş hizmetleri, deniz ulaşım koridorlarının belirlenmesi ve bakımı, çevrenin korunması ile arama-kurtarma faaliyetleri bulunuyor.
İran'ın bu konuda en önemli ortağı olarak nitelendirdiği Umman ile yakın istişareler yürüttüğünü ve "iyi sonuçlar" elde edildiğini belirten Arakçi, ortak planlar ve ortak bir açıklamanın yakında duyurulacağını söyledi.
Ayrıca Çin dahil olmak üzere diğer ilgili ülkelerle de uzman düzeyinde görüşmeler yapıldığını ifade etti. Arakçi, Çin'in ekonomik çıkarları nedeniyle Hürmüz Boğazı'ndan geçen deniz trafiğinin yaklaşık yüzde 40'ının Çin ile bağlantılı olduğunu vurguladı.
Anlaşma nasıl imzalanacak?
Arakçi, mutabakatın "dijital" formatta ve uzaktan imzalanacağını söyledi.
Buna göre her taraf belgeyi ayrı ayrı imzalayacak, ardından ortak bir duyuru yapılacak.
İran Dışişleri Bakanı, anlaşmanın "önümüzdeki bir veya iki gün içinde ya da birkaç gün içerisinde" sonuçlandırılabileceğini de sözlerine ekledi.