Associated Press’in (AP) incelediği Birleşmiş Milletler raporunda, Suriye’nin devrik Devlet Başkanı Beşşar Esad döneminde Deyrizor’da bir nükleer reaktör inşa ettiği ortaya çıktı.
Rapora göre Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) müfettişleri ağustos ayında Suriye’deki çeşitli noktaları ziyaret ederek denetimler gerçekleştirdi.
Ajans, bu ziyaretlerin ardından “Suriye’nin eski yönetiminin, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması kapsamındaki güvence denetimi anlaşmasının gerektirdiği şekilde nükleer madde, tesis ve faaliyetleri bildirmediğini kanıtlayabildiğini” açıkladı.
Söz konusu faaliyetler arasında Deyrizor’da inşası devam eden bir nükleer reaktör, bir nükleer yakıt üretim tesisi ve yakıt depolamak için kullanılan başka bir alan bulunuyordu.
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı, Esad ailesinin iktidarı döneminde Suriye’de yürütülen gizli nükleer faaliyetlere ilişkin soruşturmada uzun süredir çözülemeyen konuların açıklığa kavuşturulduğunu bildirdi.
Ajansın gelecek hafta yapılması planlanan Yönetim Kurulunun üç aylık toplantısı öncesinde üye ülkelere gönderdiği raporda, geçmişte gerçekleştirilen faaliyetlerin ve geride kalan malzemelerin ortaya çıkarılmasına yardım eden yeni Suriye yönetimi “şeffaflığı ve iş birliği” nedeniyle takdir edildi.
Raporda şu ifadelere yer verildi
“Ajans, Suriye’nin gerekli bilgileri sunması ve ilgili alanlara erişim sağlamasının ardından, daha önce UAEA Yönetim Kuruluna bildirilen ve güvence denetimleri kapsamında çözüme kavuşturulamayan konulara ilişkin soruları açıklığa kavuşturmayı ve sonuçlandırmayı başardı.”
Soykırımcı israil, 2007 yılında Suriye’nin doğusundaki Deyrizor vilayetinde bulunan ve kamuoyuna açıklanmayan bir tesisi bombalamıştı. Salı günü yayımlanan raporda, söz konusu tesisin yapım aşamasındaki bir Suriye nükleer reaktörü olduğu belirtildi.
UAEA raporu ayrıca tesislerden birinde yaklaşık 73 ton doğal uranyum metali bulunduğunu doğruladı. Bunun 55 tonunun yakıt çubukları halinde olduğu kaydedildi.
Raporda, Suriye’nin reaktör için nükleer yakıt ürettiği, ancak eski yönetimin söz konusu tesisleri ve nükleer maddeleri bildirmediği ifade edildi.
ABD merkezli Axios haber sitesi geçen ay Suriye’deki gizli bir tesis konusunda perde arkasında diplomatik görüşmeler yürütüldüğünü açıklamıştı.
Axios’a göre Washington ve Tel Aviv, en iyi seçeneğin Suriye hükümetinin tesisteki nükleer maddelerin kaldırılmasına onay vermesi olduğu konusunda anlaşmaya vardı.
Haberde, ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin konuyu Şam yönetimiyle gündeme getirmesi üzerine Suriyeli yetkililerin tesiste nükleer madde bulunduğundan haberdar olmadıklarını söyledikleri aktarıldı.
ABD’li bir yetkili ise ABD, israil ve Suriye’de bu maddelerin varlığından “çok az sayıda kişinin” haberdar olduğunu belirtti.