Son on yılda yaşanan ve önemli bir kısmı çocuklar tarafından gerçekleştirilen çete bağlantılı silahlı saldırılar ve bombalamalardaki artış, İsveç'i Avrupa'daki benzer ülkelerden ayırırken, yetkilileri de acil bir sorunla karşı karşıya bıraktı: Cinayet işleyen çocuklarla ne yapılacak?
2022'den bu yana iktidarda bulunan ve suçun seçim gündeminin önemli başlıklarından biri olduğu eylül ayındaki zorlu seçimlere hazırlanan hükümet, geçmişte uygulanan yumuşak yaklaşımın başarısız olduğunu savunuyor. Hükümet, 15 yaşın altındaki çocukların sosyal hizmet kurumlarına gönderilmesi yerine hapse konulmasının zamanının geldiğini belirtiyor.
Ancak bazı uzmanlar ve milletvekilleri bunun yanlış bir yaklaşım olduğu görüşünde.
İsveç, uyuşturucu ticareti, büyük ölçekli dolandırıcılık ve soygun faaliyetleri yürüten suç ağlarının neden olduğu bir çete suçları dalgasıyla mücadele ediyor. Bu ağların yıllık gelirinin yaklaşık 185 milyar İsveç kronu (20 milyar dolar) olduğu tahmin ediliyor.
Polis, ülkede yaklaşık 17 bin 500 aktif çete üyesi ve 50 bin bağlantılı kişinin bulunduğunu değerlendiriyor. Çeteler, sosyal medya üzerinden gençleri ve bazı durumlarda henüz 11 yaşındaki çocukları bile İskandinav ülkelerinde cinayet ve bombalama eylemleri gerçekleştirmek için kullanıyor.
Önerilen yeni yasaya göre ceza sorumluluğu yaşı 15'ten 13'e düşürülecek. Böylece İsveç, Avrupa'daki birçok ülkeden daha düşük bir yaş sınırına sahip olacak. En ağır suçlardan hüküm giyen çocuklar ise özel hapishanelere gönderilecek. Bu cezaevlerinden biri kız çocuklarına ayrılacak.
Adalet Bakanı Gunnar Strömmer, nisan ayında yaptığı açıklamada, "Bir acil durumla karşı karşıyayız" dedi.
Strömmer, "Geçen yıl 15 yaşın altındaki 52 çocuk, cinayet veya cinayete teşebbüs şüphesiyle yürütülen yargı süreçlerine dahil oldu. Burada hırsızlıktan, hatta saldırı ya da soygundan söz etmiyoruz. Cinayetten bahsediyoruz" ifadelerini kullandı.
Beş yıl sonra yeniden gözden geçirilmesi planlanan yasa tasarısı, 15 Haziran'da parlamentoda oylanacak.
Ceza sorumluluğu yaşının düşürülmesi, çete şiddetiyle mücadelede uygulanması planlanan yeni yöntemlerden yalnızca biri. Daha uzun hapis cezaları ve polise daha geniş yetkiler verilmesi de gündemde.
Ergenliklerini hapishanede geçirecekler
Stockholm'ün kuzeyindeki Rosersberg Cezaevi'nde, en şiddet eğilimli genç suçlular için yeniden düzenlenen üç hapishaneden biri bulunuyor. Burada cezaevi yaşamının merkezinde eğitim yer alacak.
Mahkumlar boş zamanlarında televizyon izleyebilecek, video oyunları oynayabilecek veya spor salonunda egzersiz yapabilecek. Hücreler her akşam saat 20.00'de kilitlenecek.
Cezaevi Müdürü Gabriel Wessman, ilk mahkumların yaz sonrasında kabul edilmesinin beklendiğini söyledi. Wessman'a göre yetişkin mahkumlardan farklı olarak en büyük zorluk, bazıları daha önce hiç ailesinden ayrı yaşamamış olan gençlere destek ve güven hissi verebilmek olacak.
"Burada büyüyecekler" diyen Wessman, cezaevinin gençlerin ergenlik sürecini de yönetmek zorunda kalacağını ifade etti.
Telefon kullanımına izin verilmeyecek. Dikkat gelişimi için satranç dersleri verilecek. Ancak çocukların duygusal ihtiyaçlarının da göz önünde bulundurulması gerektiği belirtiliyor.
Wessman, "Bu yaşlardaki erkek çocukların peluş oyuncaklara sahip olması dışarıdaki hayatta da çok sıra dışı bir durum değil. Belki her hücrede bir tane bulundurmamız gerekir" dedi.