ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesine (NOAA) bağlı Uzay Hava Tahmin Merkezi (SWPC), 25 Ağustos’ta Güneş’ten fırlayan koronal kütle atımlarının Dünya’ya yönelmesi nedeniyle 28 Ağustos Cuma günü için orta şiddette (G2) jeomanyetik fırtına uyarısı yayımladı. Bu gelişmenin ardından kutup ışıklarını gözlemleyenler de hazırlıklara başladı.
Koronal kütle atımları, Güneş patlamaları sonucunda Güneş’in dış atmosferinden, yani koronadan uzaya fırlatılan devasa manyetize plazma bulutlarıdır. Bunlar astronotlar ve uzay araçları açısından radyasyon tehlikesi oluşturabilir. Ancak Dünya’ya ulaştıklarında etkileyici kutup ışığı manzaralarının ortaya çıkmasına da neden olabilir.
Hafif şiddette fırtına uyarısı
Söz konusu koronal kütle atımları, 25 Ağustos’ta 4513 numaralı aktif Güneş lekesi bölgesinde meydana gelen M6.9 sınıfındaki güçlü Güneş patlamasının ardından Dünya’ya doğru ilerlemeye başladı.
Merkez ayrıca 27 Ağustos Perşembe günü için hafif şiddette (G1) jeomanyetik fırtına uyarısı yayımladı. Koronal kütle atımları ulaşmadan önce bir koronal delikten kaynaklanan hızlı Güneş rüzgarı akımlarının Dünya’yı etkilemesi bekleniyor.
Art arda Güneş patlamaları
SpaceWeatherLive sitesine göre M6.98 sınıfındaki Güneş patlaması, 4513 numaralı aktif Güneş lekesi bölgesinde meydana geldi ve ABD doğu kıyısı saatiyle 06.00’da, Greenwich saatiyle ise 10.00’da en yüksek seviyesine ulaştı.
Söz konusu bölgede son 24 saat içinde yoğun hareketlilik yaşandı. Bölgede, M sınıfında beş güçlü patlamanın da aralarında bulunduğu bir dizi Güneş patlaması meydana geldi.
Güneş patlamaları güçlerine göre A, B, C, M ve X olmak üzere beş sınıfa ayrılıyor. Her sınıf, kendisinden önceki sınıftan 10 kat daha güçlü kabul ediliyor. M sınıfı, en güçlü patlamaları ifade eden X sınıfının hemen altında yer alıyor.
Patlama ayrıca Dünya’nın Güneş’e dönük bölümünde orta şiddette (R2) radyo iletişimi kesintisine neden oldu. Afrika, Avrupa ve Kuzey Kutbu bölgesinin bazı kesimlerindeki yüksek frekanslı radyo iletişimi bu durumdan etkilendi.
Kutup ışıkları görülebilecek mi?
M6.9 sınıfındaki Güneş patlaması, 25 Ağustos’ta uzaya madde fırlatan tek patlama değildi. Aynı gün Güneş’ten birden fazla koronal kütle atımı gerçekleşti. NOAA’ya bağlı Uzay Hava Tahmin Merkezi, bu atımların Dünya’ya ulaşacağını öngörüyor.
Merkez, 28 Ağustos için orta şiddette (G2) jeomanyetik fırtına uyarısı yayımladı. Bundan önce bir koronal delikten kaynaklanan yüksek hızlı akımın Dünya’ya ulaşması beklendiği için 27 Ağustos için de hafif şiddette (G1) fırtına uyarısı yapıldı.
NOAA, yüksek hızlı Güneş rüzgarı akımı ile yaklaşan koronal kütle atımının ortak etkisi sonucu 27-28 Ağustos arasında zaman zaman G1 ve G2 seviyelerinde jeomanyetik fırtına koşullarının yaşanabileceğini tahmin ediyor.
G2 seviyesindeki bir jeomanyetik fırtına sırasında kutup ışıkları normalden daha güneye ilerleyebilir. Bu nedenle ışıkların ABD’nin kuzeyi ile Kuzey Avrupa’nın bazı bölgelerinden görülmesi mümkün olabilir.