Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), olumsuz hava koşulları ve Karadeniz’de savaş nedeniyle yaşanan aksaklıkların temel gıda ürünlerinin tedarikine ilişkin endişeleri artırması sonucu dünya gıda fiyatlarının ağustos ayında 2022’nin sonlarından bu yana en yüksek seviyeye ulaştığını açıkladı.
Avrupa’daki aşırı sıcaklar ve kuraklık, şiddetli bir El Niño hava olayının yaşanma ihtimali ile Ukrayna ve İran savaşlarının yol açtığı ticari çalkantılar tarım piyasalarında dengeleri bozdu. Bunun sonucunda tahıl fiyatları üç yılın, şeker fiyatları ise bir yılın en yüksek seviyesine çıktı.
Uluslararası ticarete konu olan gıda ürünlerinden oluşan bir sepetteki aylık fiyat değişimlerini izleyen FAO Gıda Fiyat Endeksi, ağustos ayında ortalama 133,3 puan olarak gerçekleşti. Endeksin temmuz ayına ilişkin değeri ise revize edilerek 130,8 puan olarak kaydedilmişti.
Bu, Kasım 2022’den bu yana görülen en yüksek seviye oldu. Bununla birlikte endeks, Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik geniş çaplı saldırısının ardından Mart 2022’de ulaşılan rekor seviyenin yaklaşık yüzde 17 altında kaldı.
FAO Başekonomisti Maximo Torero, yaptığı açıklamada, “Küresel gıda fiyatlarında ağustos ayında yaşanan artış, risk priminin gıda piyasalarına geri döndüğüne ilişkin bir uyarıdır. İklim kaynaklı şoklar, jeopolitik gerilimler ve bozulan ticaret lojistiği bir araya gelerek arz beklentilerinin daralmasına yol açıyor.” dedi.
FAO’nun tahıl, bitkisel yağ, şeker, et ve süt ürünlerine ilişkin fiyat göstergelerinin tamamı ağustos ayında yükseldi.
FAO’ya göre Avrupa’daki aşırı hava koşulları mısır ve şeker pancarı hasadı ile hayvancılık üretimine ilişkin beklentileri olumsuz etkiledi. Beklenen El Nino hava olayı da Asya’daki palm yağı ve şeker üretimine ilişkin endişeleri artırdı.
Karadeniz’de yoğunlaşan saldırılar, dört buçuk yıldır devam eden savaşta Rusya ve Ukrayna’dan yapılan tahıl sevkiyatlarını sınırlandırdı. ABD-İran çatışması ise tarımsal üretimde kullanılan gübrenin tedarik akışları üzerinde baskı oluşturdu.
Gıda kategorileri arasında FAO Tahıl Fiyat Endeksi, aylık bazda yüzde 2,2 yükselerek Mayıs 2024’ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi ise yüzde 0,6 artışla Haziran 2022’den bu yana en yüksek düzeye çıktı.
FAO’nun şeker fiyat göstergesi yüzde 11,9’luk keskin bir artışla Haziran 2025’ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Brezilya’nın şeker üretimi açısından hayati öneme sahip Orta-Güney bölgesindeki üretim düşüşü, Avrupa ve Asya’daki hava koşullarına ilişkin endişelere eklendi.
FAO, ayrı bir raporda 2026 yılına ilişkin küresel tahıl üretimi tahminini, temmuz ayında açıklanan önceki öngörüsüne kıyasla 3,4 milyon ton düşürerek 2 milyar 980 milyon tona indirdi.
Yeni tahmin, küresel tahıl üretiminin 2025’e göre yüzde 2 azalacağını gösteriyor. Bu oran, 2018’den bu yana kaydedilen en büyük yıllık düşüş anlamına geliyor.
Buna rağmen öngörülen üretim miktarı, kayıt altına alınan en yüksek ikinci seviye olacak.
2026-2027 sezonunun sonunda dünya genelindeki tahıl stoklarının 947,2 milyon ton olacağı tahmin edildi. Böylece stok tahmini yüzde 1,1 aşağı yönlü revize edilirken miktarın önceki sezonun yalnızca sınırlı ölçüde üzerinde kalması bekleniyor.
FAO, iri taneli tahıl stoklarına ilişkin tahmindeki düşüşün buğday stoklarındaki yukarı yönlü revizyonu gölgede bıraktığını bildirdi. Rusya ve Ukrayna’da nakliye faaliyetlerinin aksaması nedeniyle buğday stoklarının artmasının beklendiği belirtildi.