Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, İstanbul’da düzenlenen Sıfır Atık Çalıştayı’nda plastik atıklar, çevre kirliliği ve döngüsel ekonomi konusunda değerlendirmelerde bulundu. Ersoy, dünya genelinde plastik üretiminin son 70 yılda yaklaşık 230 kat artarak 460 milyon tonun üzerine çıktığını, plastik atık miktarının da 353 milyon tona ulaştığını söyledi.
Plastik atıkların yalnızca yüzde 9’u geri dönüştürülüyor
Plastik kullanımının yaygınlaşmasının ciddi bir çevre sorununu beraberinde getirdiğini belirten Ersoy, ülkelerin kendi sınırlarında yürüttüğü çalışmaların tek başına yeterli olmayacağını ifade etti. Özellikle altyapı imkanları sınırlı ülkelerde atık yönetiminin güçlendirilmesi gerektiğini kaydeden Ersoy, başarılı uygulamaların bulunduğu ülkeler arasında teknoloji ve deneyim paylaşımının önemine dikkat çekti.
daki plastik atıkların yalnızca yüzde 9’unun nihai olarak geri dönüştürüldüğünü belirten Ersoy, mevcut tabloyu şöyle açıkladı: “Plastik atıkların yalnızca yüzde 9’u nihai olarak geri dönüştürülmekte değerli misafirler. Sadece ve sadece yüzde 9. Kalan yüzde 19’u yakılıyor, yüzde 50’si ise depolanıyor. Kontrolsüz olarak yönetilen ve çevreye karışan plastik atıkların oranı ise yüzde 22.”
“Mümkün olan her bir çözüm başlığı devreye alınmalı”
Yaklaşık 78 milyon ton plastiğin kontrol dışında kaldığını ve doğaya karıştığını belirten Ersoy, bunun toprak, nehir ve okyanuslar üzerinde ciddi etkiler oluşturduğunu söyledi. Mevcut atık yönetimi yöntemlerinin sorunun tamamını çözmekte yetersiz kaldığını ifade eden Ersoy, geri dönüşüm, ikincil ham madde kullanımı ve atıkların azaltılması gibi başlıkların birlikte ele alınması gerektiğini belirtti.
Ersoy, “Bizlerin artık zaman kaybetme lüksü yok. Dolayısıyla mümkün olan her bir çözüm başlığı devreye alınmalıdır. Burada bütüncül bir yaklaşım olmalı; gereksiz kullanımın ve israfın azaltılmasından ikincil ham madde kullanımına kadar bütün plastik döngüsü masaya yatırılmalıdır.” dedi.
Sıfır Atık ile 365 milyar liralık katkı
Türkiye’nin çevre ve atık yönetimi konusunda çalışmalarını sürdürdüğünü belirten Ersoy, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın himayelerinde ve Emine Erdoğan’ın öncülüğünde yürütülen Sıfır Atık yaklaşımına değindi. Türkiye’nin sorunları görmezden gelmeden çalışmalarını sürdürdüğünü ifade eden Ersoy, “Gerçeklere hiçbir zaman gözümüzü kapatmadık, kapatmayız. Aksi takdirde çözüm üretmek mümkün olmaz.” dedi.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı verilerine göre Sıfır Atık çalışmaları kapsamında tüm atık türlerinde geri kazanım oranının 8 yılda yüzde 13’ten yüzde 37,53’e yükseldiğini açıklayan Ersoy, bu süreçte 90 milyon ton atığın ekonomiye kazandırıldığını ve yaklaşık 365 milyar liralık katkı sağlandığını bildirdi. Geri kazanım oranının 2035’te yüzde 60’a, 2053’te ise yüzde 70’e çıkarılması hedefleniyor.
Plastik, döngüsel ekonominin öncelikli alanlarından biri
Ersoy, 2025-2028 Ulusal Döngüsel Ekonomi Stratejisi ve Eylem Planı kapsamında plastiğin yedi öncelikli sektörden biri olarak belirlendiğini söyledi. Planın atıkların önlenmesi, döngüsel ürünlerin geliştirilmesi, ikincil ham madde kullanımı, izleme, teşvikler ve sektörel dönüşüm başlıklarında 53 eylemi kapsadığını belirtti.
Birincil ham maddeye bağımlılığın azaltılmasının temel hedeflerden biri olduğunu aktaran Ersoy, ürün ve ambalajların döngüsel tasarım ilkelerine uygun geliştirilmesi, tek kullanımlık ürünlerin azaltılması ve atıkların kaynağında ayrı toplanarak geri dönüşüm oranlarının artırılması gerektiğini ifade etti. Tarımsal plastiklerin yönetimi ile deniz ve kıyı kirliliğinin önlenmesini de önemli başlıklar arasında sıraladı.
“Bugün gereken adımları atmak zorundayız”
“Al-kullan-at” anlayışının tüketimi ve plastik kirliliğini artırdığını belirten Ersoy, çevrenin korunmasında bireysel tercihlerin de önemli olduğunu söyledi. Alışkanlıkların değiştirilmesi gerektiğini ifade eden Ersoy, toprakların, nehirlerin, denizlerin ve havanın korunması için bugünden gerekli adımların atılması gerektiğini vurguladı.
Kültür ve Turizm Bakanlığının da sorumluluğundaki alanlarda çevre düzenlemeleri, altyapı yatırımları, tesisleşme ve yeşil mimari çalışmalarına devam edeceğini belirten Ersoy, diğer bakanlıklar, özel sektör ve sivil toplum kuruluşlarının çalışmalarına destek vermeyi sürdüreceklerini söyledi.