Türkiye Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı arasında savunma ve güvenlik alanındaki iş birliğini geliştirmek amacıyla imzalanan Mekke Anlaşması'na ilişkin önemli bir adım atıldı. Üç ülke arasında ortak savunmayı kapsayan anlaşmanın onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
7 Ağustos'ta Mekke'de imzalanan anlaşma, savunma sanayisinden askeri eğitime, istihbarat paylaşımından terörle mücadeleye kadar birçok alanda kapsamlı iş birliği mekanizmaları oluşturulmasını öngörüyor.
Resmi Gazete'de yayımlanan kanunun hükümleri Cumhurbaşkanı tarafından yürütülecek. Anlaşmanın uluslararası düzeyde yürürlüğe girmesi ise taraf ülkelerin ulusal onay süreçlerini tamamlamasının ardından gerçekleşecek.
Üç Ülke Arasında Savunma İş Birliği Genişletilecek
Mekke Anlaşması ile Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasındaki mevcut savunma ve güvenlik ilişkilerinin daha kapsamlı bir yapıya kavuşturulması hedefleniyor.
Anlaşma kapsamında üç ülkenin savunma kurumları arasında koordinasyon artırılacak, ortak çalışmalar geliştirilecek ve askeri alanlarda karşılıklı tecrübe paylaşımı desteklenecek.
Tarafların savunma kapasitelerinin geliştirilmesine yönelik faaliyetlerin yanı sıra bölgesel ve uluslararası güvenlik konularında düzenli istişarelerde bulunulması da planlanıyor.
Savunma Sanayisinde Ortak Üretim ve Teknoloji Paylaşımı
Anlaşmanın önemli başlıklarından birini savunma sanayisi alanındaki iş birliği oluşturuyor.
Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan'ın savunma sanayisi kuruluşları arasında teknoloji paylaşımı, ortak teknoloji geliştirme ve üretim faaliyetleri desteklenecek.
Bu kapsamda uzmanlık gerektiren teknolojiler üzerinde ortak araştırma ve geliştirme projelerinin yürütülmesi, savunma alanında yenilikçi çözümlerin geliştirilmesi ve askeri sanayi için nitelikli insan kaynağı yetiştirilmesi hedefleniyor.
Taraflar ayrıca savunma araştırmaları, teknolojik gelişmeler ve inovasyon alanlarında sahip oldukları bilgi ve deneyimleri karşılıklı olarak paylaşacak.
Ortak Askeri Eğitimler ve Tatbikatlar Düzenlenecek
Mekke Anlaşması, üç ülkenin silahlı kuvvetleri arasındaki iş birliğinin geliştirilmesine yönelik düzenlemeler de içeriyor.
Savunma kurumları arasında karşılıklı personel değişimi gerçekleştirilecek, ortak askeri eğitim programları hazırlanacak ve tatbikatlar düzenlenecek.
Bu faaliyetlerle ülkelerin silahlı kuvvetleri arasındaki birlikte çalışabilirliğin artırılması ve askeri koordinasyonun güçlendirilmesi amaçlanıyor.
Terörle Mücadelede Ortak Çabalar Güçlendirilecek
Anlaşmada terörle mücadele ve uluslararası güvenlik konuları da önemli yer tutuyor.
Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan, bölgesel ve küresel istikrarı tehdit eden terör faaliyetlerine karşı mevcut iş birliklerini geliştirmeyi hedefliyor.
Bu doğrultuda terörizmin bütün biçimleriyle mücadelede ortak çalışmaların operasyonel düzeyde güçlendirilmesi öngörülüyor.
Taraflar, ulusal güvenliklerini ve hayati çıkarlarını korumak amacıyla ortak değerlendirmeler yapabilecek, bireysel ve müşterek tedbirler geliştirebilecek.
İstihbarat Paylaşımında Güvenli İletişim Kanalları Kullanılacak
Üç ülke arasında istihbarat alanındaki iş birliğinin derinleştirilmesi de anlaşmanın temel hedefleri arasında bulunuyor.
Taraflar, karşılıklı mutabakat çerçevesinde belirlenen güvenli iletişim kanalları üzerinden istihbarat paylaşımında bulunabilecek.
Bilgi paylaşımı sırasında gizlilik ve bilgi güvenliği ilkelerine uyulması esas alınacak.
Bu düzenlemeyle güvenlik alanındaki koordinasyonun artırılması ve ortak tehditlere yönelik değerlendirme süreçlerinin geliştirilmesi amaçlanıyor.
Barış ve Olağanüstü Durumlarda Lojistik Destek
Anlaşma, askeri lojistik alanında karşılıklı destek sağlanmasına ilişkin hükümler de içeriyor.
Barış döneminde, savaş koşullarında ve diğer olağanüstü durumlarda taraf ülkeler arasında lojistik iş birliği yürütülebilecek.
Bu kapsamda silah, mühimmat, yakıt, yedek parça ve çeşitli askeri teçhizatın teminine yönelik destek mekanizmaları oluşturulması öngörülüyor.
Lojistik iş birliğinin, tarafların savunma alanındaki koordinasyonunu geliştirmesi hedefleniyor.
Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi Kurulacak
Mekke Anlaşması'nın uygulanmasını takip etmek ve savunma iş birliğine stratejik yön vermek amacıyla Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi oluşturulacak.
Komitede üç ülkenin dışişleri bakanları, savunma bakanları ve genelkurmay başkanları yer alacak.
Komitenin normal şartlarda yılda iki kez toplanması planlanıyor. Ülke liderlerinin gerekli görmesi halinde toplantılar yılda bir kez gerçekleştirilebilecek.
Komite, anlaşmanın uygulanması sırasında karşılaşılabilecek sorunları değerlendirecek ve ihtiyaç duyulması halinde alt komiteler oluşturabilecek.
Komitenin Sekretaryası Suudi Arabistan'da Bulunacak
Anlaşma kapsamında kurulacak Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesinin çalışmalarını desteklemek amacıyla Suudi Arabistan'da bir sekretarya oluşturulacak.
Sekretaryanın başında, taraf ülkeler arasında dönüşümlü olarak üç yıllık sürelerle görevlendirilecek bir genel sekreter bulunacak.
Anlaşmaya göre ilk genel sekreter Pakistan vatandaşı olacak.
Sekretarya, komitenin faaliyetlerinin koordinasyonu ve anlaşmanın uygulanmasına ilişkin çalışmaların yürütülmesinde görev üstlenecek.
Diğer Ülkelerin Katılımına İmkân Tanınacak
Mekke Anlaşması, ilerleyen süreçte başka ülkelerin de iş birliği mekanizmasına katılabilmesine yönelik hükümler içeriyor.
Buna göre yeni ülkelerin anlaşmaya katılımına ilişkin usul ve esaslar, mevcut tarafların onayı doğrultusunda belirlenecek.
Böylece anlaşmanın taraf ülkelerin ortak kararıyla daha geniş bir uluslararası iş birliği yapısına dönüşebilmesine imkân sağlanacak.
Anlaşmanın Yürürlüğe Giriş Süreci Nasıl İşleyecek?
Resmi Gazete'de yayımlanan kanun yürürlüğe girmiş olsa da anlaşmanın uluslararası düzeyde yürürlüğe girmesi için taraf ülkelerin gerekli ulusal onay işlemlerini tamamlaması gerekiyor.
Anlaşmaya göre son onay belgesinin komite sekretaryasına teslim edildiği tarihte uluslararası yürürlük süreci tamamlanacak.
Bu düzenleme, üç ülkenin kendi iç hukuk süreçlerini sonuçlandırmasının ardından anlaşma hükümlerinin uygulanmasını öngörüyor.
Anlaşmadan Çekilme Şartları Belirlendi
Mekke Anlaşması'nın süresiz olarak yürürlükte kalması öngörülüyor.
Bununla birlikte taraf ülkelerden herhangi biri, anlaşmanın uluslararası düzeyde yürürlüğe girmesinden itibaren 10 yıl geçtikten sonra çekilme hakkını kullanabilecek.
Çekilmek isteyen ülkenin, kararını diğer taraflara en az üç ay önceden diplomatik kanallar aracılığıyla yazılı olarak bildirmesi gerekecek.
Anlaşmanın sona ermesi veya taraflardan birinin çekilmesi, daha önce üzerinde mutabakata varılmış ve devam eden faaliyetlerle projeleri etkilemeyecek.
Ayrıca gizlilik dereceli bilgi ve belgelerin korunmasına yönelik yükümlülükler, anlaşmanın sona ermesinden sonra da geçerliliğini koruyacak.
Bölgesel ve Uluslararası Güvenlikte İş Birliği Hedefleniyor
Mekke Anlaşması ile Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan'ın yalnızca ikili ve üçlü savunma ilişkilerini değil, uluslararası platformlardaki koordinasyonlarını da geliştirmeleri amaçlanıyor.
Tarafların bölgesel ve uluslararası kuruluşlarda ortak konulara yönelik iş birliğini artırması ve mevcut savunma mekanizmalarını güçlendirmesi hedefleniyor.
Savunma sanayisi, askeri eğitim, istihbarat paylaşımı, terörle mücadele ve lojistik destek gibi alanları kapsayan anlaşma, üç ülke arasındaki güvenlik ilişkilerinin kurumsal bir çerçevede geliştirilmesine yönelik kapsamlı düzenlemeler içeriyor.