Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol, küresel enerji krizindeki en büyük tehlikenin ham petrolden çok dizel ve jet yakıtı gibi rafine ürünlerde yaşandığını söyledi. Birol, tedarik sorunlarının giderilememesi hâlinde uçuş iptalleri, motorin yetersizliği ve tarımsal üretimi etkileyebilecek gübre krizinin gündeme gelebileceği uyarısında bulundu.
Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) Başkanı Fatih Birol, küresel enerji piyasalarındaki gelişmeler ile jeopolitik çatışmaların enerji arzı üzerindeki etkilerini değerlendirdi.
Küreselleşmenin yerini giderek korumacılığa ve bölgesel çatışmalara bıraktığını belirten Birol, enerji sektörünün tarihî büyüklükte bir krizle karşı karşıya olduğunu söyledi.
Şubat ayında başlayan savaşın ardından Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatın ciddi biçimde aksadığını belirten Birol, kaybedilen petrol ve doğal gaz miktarının 1973 ve 1979 petrol krizleri ile 2022’de yaşanan Rusya-Ukrayna gaz krizindeki kayıpların toplamını aştığını ifade etti.
Savaş öncesinde Hürmüz Boğazı’ndan günde ortalama 25 milyon varil petrol geçtiğini hatırlatan Birol, bu miktarın 15 milyon varil seviyesine gerilediğini bildirdi. Güzergaha duyulan güvenin zedelendiğini vurgulayan Birol, enerji piyasalarında dengelerin yeniden kurulmasının zaman alacağını kaydetti.
Gazetesi’nin haberine göre Birol, petrol fiyatlarının 95 dolar seviyesinde tutulmasında UEA’nın piyasaya sürdüğü 400 milyon varillik stratejik rezervin ve savaş öncesinde oluşan arz fazlasının etkili olduğunu söyledi. Ancak bu imkânlarda artık sona yaklaşıldığına dikkat çekti.
Rusya’daki rafinerilerin zarar görmesi, Çin ve Hindistan’ın ise iç talebi karşılamak amacıyla ihracatı azaltması, dizel ve jet yakıtı gibi rafine ürünlerdeki krizi daha da derinleştirdi.
Birol, tedarik sorunlarının çözülememesi durumunda hava yolu ulaşımında aksamalar ve uçuş iptalleri yaşanabileceğini, taşımacılık sektörünü etkileyecek motorin sıkıntısının ortaya çıkabileceğini ve tarımsal üretim döneminde gübre tedarikinin sekteye uğrayabileceğini belirtti.
Enerji ticaretinde yalnızca düşük maliyete dayanan dönemin sona erdiğini ifade eden Birol, bundan sonraki süreçte ülkelerin önceliğinin “güvenilir ortak” bulmak olacağını söyledi.
Ülkelerin enerjiyi jeopolitik baskı aracı olarak kullanmayacak tedarikçilerle çalışmak istediğini belirten UEA Başkanı, önümüzdeki dönemin en kritik risklerini Rusya-Ukrayna Savaşı, Orta Doğu’daki gerilim ve ABD ile Çin arasındaki teknoloji ve kritik mineral rekabeti olarak sıraladı.