Havacılık sektöründe şehir içi uçan taksiler tartışılırken, kokpitsiz ve tamamen otonom sabit kanatlı uçaklar tarımsal ilaçlama ve kargo taşımacılığında kullanılmaya başlandı. Uzmanlar, insan müdahalesi olmadan kalkış ve iniş yapabilen bu araçların gelecekte yolcu taşımacılığında da görev alabileceğini belirtiyor.
ABD ve Brezilya’da ticari izin alarak faaliyete geçen elektrikli otonom uçaklar, özellikle tarımsal ilaçlama gibi zorlu ve riskli görevleri insanlı hava araçlarından devralıyor. İnsan pilotların güvenli şekilde inemeyeceği kadar alçaktan uçabilen araçlar, kimyasal ilaçların rüzgârla savrulmasını azaltarak verimliliği artırıyor ve operasyon maliyetlerini düşürüyor.
Kalkıştan inişe tamamen bağımsız uçuş
Geleneksel yolcu uçaklarındaki otopilot sistemleri çoğunlukla seyir sırasında pilota destek verirken, yeni nesil otonom uçaklar kalkıştan inişe kadar bütün süreci kendi başına yönetebiliyor.
Uçaklar; sensörlerden elde edilen verileri algoritmalarla işleyerek elektrik hatları, ağaçlar ve yükseltiler gibi engelleri önceden haritalandırıyor, ardından rotalarını otomatik olarak belirliyor. İlaç veya enerji seviyesi azaldığında kendiliğinden iniş yapan araçlar, ikmal sonrasında görevlerine kaldıkları yerden devam edebiliyor. Birden fazla uçağın tek bir yer operatörü tarafından kontrol edilebilmesi de hedefleniyor.
Geliştirici şirketler, otonom sistemlerin küresel pilot açığının giderilmesine katkı sağlayacağını, maliyetleri azaltacağını ve insan hatasından kaynaklanan kazaları önleyebileceğini savunuyor.
Pilot meslek örgütleri ise insan unsurunun kokpitten tamamen çıkarılmasının ciddi güvenlik riskleri yaratabileceği görüşünde. Tarımsal havacılık temsilcileri, küçük insansız uçakların havada fark edilmesinin zor olduğuna dikkati çekerken, hava yolu pilotları birlikleri insan denetiminin hayati önem taşıdığını vurguluyor.
Otonom uçuş teknolojisinin önündeki en büyük teknik engellerden birini, pilotların çevredeki uçakları fark etme ve tehlike karşısında hızla manevra yapma yeteneğinin dijital sistemlere aktarılması oluşturuyor.
Bazı üreticiler, sertifikasyon sürecini zorlaştırdığı gerekçesiyle yapay zeka yerine kurallara dayalı radar sistemlerini tercih ediyor. Bazı şirketler ise uzaktaki nesneleri ayırt edebilmek için yapay zeka destekli kameralardan yararlanıyor.
Hava trafik kontrolüyle telsiz iletişimi konusunda da yerde görev yapan yedek pilotlar ile binlerce saatlik konuşma kaydı kullanılarak eğitilen üretken yapay zeka sistemleri üzerinde çalışmalar yürütülüyor.