Elektrikli araçlarda son yıllarda yaygınlaşan gömme elektronik kapı kolları güvenlik tartışmalarının merkezine yerleşti. Tesla’nın da aralarında bulunduğu dokuz otomobil üreticisi, acil durumlarda kapıların açılmasının zorlaşabileceği endişesi nedeniyle Çin’de yaklaşık 4,3 milyon aracı geri çağırma kararı aldı.
Özellikle Tesla tarafından yaygınlaştırılan elektronik kapı kolları, aracın gövdesiyle aynı hizada tasarlanıyor ve genellikle sürücü araca yaklaştığında elektronik olarak dışarı çıkıyor. Minimalist görünüm sağlayan ve aerodinamik sürtünmeyi azaltan sistem, elektrik kesintisi yaşanan acil durumlarda ise risk oluşturabileceği gerekçesiyle eleştiriliyor.
Elektrik kesilirse kapılar açılmayabilir
Elektronik kapı sistemlerinde geleneksel mekanik kol yerine düğmeler kullanılıyor. Uzmanlara göre araçta elektrik kesilmesi durumunda kolayca ulaşılabilen bir manuel açma mekanizması bulunmaması, kaza veya yangın sırasında sürücü ve yolcuların araçtan çıkmasını zorlaştırabiliyor.
Center for Auto Safety İcra Direktörü Michael Brooks, bazı üreticilerin içerideki kolun iki kez çekilmesi gibi kolay anlaşılabilen manuel sistemler kullandığını belirtirken, Tesla’daki manuel açma mekanizmalarının bazı modellerde kapı cebinde veya bir panelin altında bulunduğuna dikkat çekti.
Tesla dahil 9 üreticiden dev geri çağırma
Tesla ve Xiaomi’nin de aralarında bulunduğu üreticiler, soruna ilişkin yazılım güncellemeleri yayımlarken yaklaşık 4,3 milyon aracın geri çağrılacağını açıkladı.
Leapmotor, Xpeng ve Geely de kendi tarihlerindeki en büyük geri çağırma operasyonlarını duyurdu.
Reuters, elektronik kapı kolu kullanan araçların dünya genelindeki kesin sayısının belirlenemediğini ancak sistemin son yıllarda onlarca yeni elektrikli araç modelinde kullanılmaya başlandığını bildirdi.
Elektronik kapı kollarına ilişkin tartışmalar yalnızca kullanım zorluğuyla sınırlı değil. Tesla’ya karşı açılan bazı davalarda, araç yangınları sırasında elektronik kapı sistemleri nedeniyle sürücü veya yolcuların içeride mahsur kaldığı ve bunun yaralanma ya da ölümlere yol açtığı öne sürüldü.
Bazı sürücüler de ABD Ulusal Karayolu Trafik Güvenliği İdaresi'ne (NHTSA), araçtan çıktıktan sonra çocuklarını otomobilin içerisinden çıkaramadıkları yönünde şikâyette bulundu.
JD Power'ın daha önce yayımladığı araştırmada da kapı kollarının yeni nesil otomobillerde giderek büyüyen bir sorun alanına dönüştüğü belirtilmiş, bu konuda en fazla sorun yaşanan 10 modelden 7'sinin elektrikli olduğu açıklanmıştı.
Çin 2027'de yasaklıyor
Güvenlik endişelerinin ardından Çin yönetimi elektronik kapı kollarına yönelik önemli bir karar aldı. Çin, 2027 yılından itibaren “gizli” kapı kollarını yasaklayacağını açıklayarak bu yönde düzenleme yapan ilk ülke oldu.
ABD'de de benzer sistemlere sahip otomobillerde, elektrik kesilse dahi çalışabilecek güvenli bir manuel kapı açma mekanizmasının zorunlu hale getirilmesini öngören düzenleme gündemde.
NHTSA ise sorunun yalnızca belirli modellerin geri çağrılması yerine bütün otomobil üreticilerini kapsayacak yeni bir güvenlik standardıyla çözülmesini değerlendiriyor.
Avrupa'da da elektronik kapı sistemleri inceleme altında. Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu, aracın elektriği tamamen kesildiğinde dahi kapıların hem içeriden hem dışarıdan açılabilmesini sağlayacak yeni standartlar üzerinde çalışıyor.
Tesla'nın Çin'deki geri çağırmayı ABD ve Avrupa'ya genişletip genişletmeyeceği ise henüz bilinmiyor.