Nepal, buz kütlesinin çökmesiyle tetiklenen ani sellerin yol açtığı büyük bir felaketle mücadele ediyor. Himalayalar'daki ülkede yüzlerce kişinin hayatını kaybettiği, binlerce kişinin ise kayıp olduğu bildiriliyor.
Çamur, dev kayalar ve kökünden sökülmüş ağaçların önüne çıkan her şeyi sürüklediği felakette köyler adeta haritadan silindi. Ancak yıkımın ortasında, nane yeşili renkteki iki katlı bir ev neredeyse hiç zarar görmeden ayakta kaldı. Evin çevresindeki yapılar sel sularına kapılıp tamamen yıkılırken, bu ev temelinden kopmadı.
Sosyal medyada yayılan görüntülerde, evin balkonunda toplanan aile üyelerinin çevrelerindeki felaketi izlediği görülüyor. Sel suları evin zemin katından geçmesine rağmen yapı ayakta kalmayı başardı. Peki, çevresindeki binalar yıkılırken bu ev nasıl oldu da sel sularına kapılmadı?
Görüntülerde ne var?
Görüntülerde turkuaz renkli evin; çamurlu su, enkaz, yıkılmış duvarlar ve araçlarla kaplı bir alanın ortasında ayakta kaldığı görülüyor. Üç kişi ise evin balkonundan endişeyle çevreyi izliyor.
Sel suları evin zemin katına kadar ulaşırken kapıları ve pencereleri yerinden söktü ancak yapının ana gövdesinde ciddi bir hasara yol açmadı.
İlk bakışta bu durum şans veya mucize olarak değerlendirilebilse de evin ayakta kalmasının arkasında mühendislik farkı olduğu belirtiliyor.
Evi sel sularından kurtaran mühendislik detayı ortaya çıktı
Architecture Presentation adlı X hesabında paylaşılan teknik değerlendirmeye göre Nepal'in Himalaya vadilerindeki evlerin çoğu, betonarme taşıyıcı çerçeve kullanılmadan taş yığma yöntemiyle inşa ediliyor.
Bu tür yapılar, yukarıdan aşağıya doğru uygulanan yükleri taşımakta başarılı olsa da yanal kuvvetlere karşı daha savunmasız olabiliyor. Sel suları ve beraberinde sürüklediği dev kaya, ağaç ve enkaz parçaları ise yapılara güçlü bir yanal kuvvet uyguluyor. Bu nedenle su ve enkaz akıntısının yandan çarptığı yapılar içe doğru çökmeye daha yatkın hale geliyor.
Ancak yeşil evin taşıyıcı sistemi farklıydı. Yapıda betonarme bir taşıyıcı çerçeve bulunuyordu. Sürekli şekilde birbirine bağlanan çelik donatılar, kolonları, kirişleri ve temeli tek ve sağlam bir taşıyıcı sistem haline getiriyordu.
Bu yapı sayesinde sel ve enkaz akıntısı eve çarptığında oluşan yanal kuvvet, tek tek duvarların üzerine binmek yerine taşıyıcı çerçeve tarafından karşılanarak temele aktarılabildi. Böylece duvarların parçalanarak yapının tamamen çökmesinin önüne geçildi.
Evin konumu da kurtulmasına yardımcı oldu
Evin ayakta kalmasında yalnızca sağlam taşıyıcı sistemin etkili olmadığı belirtildi. Teknik değerlendirmeye göre ev, sel sularının ana akış kanalının dışında bulunuyordu. Bu nedenle en derin ve en güçlü akıntının doğrudan etkisinden kurtuldu.
Çevrede biriken çamur ve enkaz da zamanla sel sularının yönünü değiştirdi. Böylece sonraki su dalgalarının bir bölümü evden uzaklaşarak yapının daha fazla zarar görmesini engelledi.
Uzmanların değerlendirmesine göre evin betonarme taşıyıcı sistemi ile sel kanalının dışında kalan konumu, çevresindeki yapıların büyük bölümünün yıkıldığı felakette ayakta kalmasında belirleyici rol oynadı.