ABD’nin Mısır Kuşağı bölgesindeki çiftçiler, son 40 yılın en ağır krizini yaşadıklarını belirtti. İran savaşı ve sonuçları nedeniyle motorin ve gübre fiyatlarının hızla yükselmesi, tahıl üreticilerini çöküşün eşiğine sürüklüyor.
Nebraska’nın doğusunda mısır ve soya fasulyesi yetiştiren Matt Bailey, “Tarımsal girdi fiyatlarının dengesi tamamen bozuldu” dedi. Bailey, örnek olarak “11-52-0” gübresinin ton fiyatının 10 yıl önce 470 dolar seviyesindeyken bugün 900 doların üzerine çıktığını belirtti.
İngiliz Financial Times gazetesinin aktardığına göre Bailey, fiyatlardaki büyük artış karşısında, “Bu fiyatlarla işe nereden başlayacağız? Böyle bir maliyet için bütçeyi nasıl planlayacağız?” diye sordu.
Birçok çiftçi, ABD Başkanı Donald Trump’ın başlattığı ticaret savaşlarının mağduru olduğunu düşünüyor. Çiftçiler, söz konusu politikaların Amerikan tarım ürünleri ihracatına, özellikle de Çin’e yapılan soya fasulyesi satışlarına zarar verdiğini belirtiyor.
Nebraska Çiftçiler Birliği Başkanı John Hansen de sektörün 1980’lerden bu yana görülen en ağır mali gerilemeyi yaşadığını açıkladı.
Mali kayıpların boyutu
Sektörel bir kuruluş olan Amerikan Çiftçiler Birliğinin yakın zamanda gerçekleştirdiği araştırmaya göre mısırın da aralarında bulunduğu dokuz temel ürünü yetiştiren çiftçiler, devlet desteği alamamaları durumunda bu yıl 31 milyar, 2027’de ise 32 milyar dolar zarar edecek.
Birliğin ekonomisti Faith Parum, mısır üreticilerinin bu yıl dönüm başına 131 dolar zarar edeceğini, bu rakamın 2027’de 167 dolara çıkacağını söyledi.
Soya fasulyesi üreticilerinin ise bu yıl dönüm başına 80 dolar, gelecek yıl da 138 dolar zarar etmesi bekleniyor.
Parum, 2027’nin ABD’deki temel tarım ürünlerinin çoğu açısından art arda zarar edilen altıncı yıl olacağını belirtti.
Financial Times, Orta Batı’daki çiftçilerin yaşadığı sıkıntının; geçim maliyetleri, İran savaşının enflasyonist etkisi ve Trump’ın gümrük vergilerinin olumsuz sonuçlarına ilişkin kaygıların Amerikan toplumunun daha geniş kesimlerini etkilemeye başladığını gösterdiğini yazdı.
Söz konusu kriz, ABD’deki ara seçimlere üç aydan kısa bir süre kala yaşanıyor. Cumhuriyetçi Senatör Thom Tillis, “Önümüzde 71 gün var ve şu anda tarım konusunda seçmene sunabileceğimiz olumlu bir mesajımız yok” dedi.
Trump, Haziran 2026’da çiftçilere, “Sizi hiçbir zaman yüzüstü bırakmayacağız” diyerek destek sözü vermişti. Trump yönetimi aynı ay tarla bitkileri ve özel ürün yetiştiricilerine acil yardım sağlamak amacıyla 11 milyar dolarlık finansman paketi talep etmişti. Ancak çiftçi örgütleri bu tutarın yetersiz olduğunu belirtiyor.
Çok sayıda çiftçi, faaliyetleri üzerindeki en büyük etkinin Trump’ın İran’a karşı başlattığı savaştan kaynaklandığını söylüyor. Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğinin keskin biçimde yavaşlaması, motorin fiyatlarının yükselmesine ve küresel gübre tedarikinin aksamasına yol açtı. Gübre fiyatları, Ukrayna savaşının başlamasının ardından 2022’de zaten yükselmişti.
Ulusal Mısır Üreticileri Birliğinin eski başkanı Pam Johnson, İran savaşının çiftçiler açısından büyük bir belirsizlik yarattığını belirterek üreticilerin önümüzdeki iki yıl boyunca hiç kâr edemeyebileceğini söyledi.
Nebraska-Lincoln Üniversitesi Tarım Ekonomisi Profesörü Brad Lubben de faiz ödemeleri, işçilik giderleri ve tarım makinelerinin fiyatlarının yükseldiğine dikkat çekti.
Mısır fiyatı 2023’ten bu yana en yüksek seviyede
Aşırı hava olayları da tarım sektörü üzerindeki baskıyı artırıyor. Lubben, kuraklığın yanı sıra şiddetli yağışların ve kuvvetli rüzgârların giderek arttığını belirtti.
Financial Times, Aralık 2025 ile Ağustos 2026 arasında ABD mısırının teslimat fiyatının yüzde 10 artarak kile başına 5,15 dolara çıktığını bildirdi. Bu, 2023’ten bu yana kaydedilen en yüksek seviye oldu.
Soya fasulyesi ve buğday gibi diğer tarım ürünlerinin fiyatlarının da son günlerde yükselmesi, hâlihazırda ABD Merkez Bankasının yüzde 2’lik hedefinin üzerinde seyreden enflasyonun daha da artabileceği endişesini güçlendirdi.