Diyarbakır’ın Ergani ilçesinde bulunan Çayönü Tepesi, insanlık tarihinin erken dönemlerine ilişkin önemli buluntular vermeye devam ediyor. 2026 yılı kazılarında, MÖ 6900-6800 yıllarına tarihlenen yaklaşık 5 metrekarelik bir madencilik işliği ortaya çıkarıldı. Keşif, Çayönü’nde üretim teknolojilerinin gelişimine ilişkin dikkat çekici yeni bilgiler sundu.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, bulunan işliğin ham maddeden işlenmiş ürüne kadar farklı üretim aşamalarının izlerini taşıdığını belirtti. İşlikte ham ve yarı işlenmiş malakitlerin yanı sıra işlenmiş malakit örnekleri, bakır boncuklar ve çeşitli bakır nesneler bulundu.
Üretim için özel alan oluşturulmuş
Kültür ve Turizm Bakanlığının izniyle, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Savaş Sarıaltun başkanlığında yürütülen kazılarda ortaya çıkarılan işliğin çevresinde en az 6 dikme deliği tespit edildi. Merkez bölümde ise taşlarla döşenmiş bir çalışma alanı belirlendi. Bu izler, üretimin belirli bir düzen içerisinde ve özel olarak oluşturulmuş bir mekânda gerçekleştirildiğine işaret ediyor.
İşliğin merkezinde 18, çevresinde ise yaklaşık 24-25 malakit örneğine ulaşıldı. Daha geniş kazı alanında bulunan malakit ve bakır parçalarıyla birlikte toplam buluntu sayısının yaklaşık 42'ye ulaştığı bildirildi. Bulgular arasında farklı aşamalarda işlenmiş malakitlerin bulunması, Çayönü’nde yalnızca ham madde kullanılmadığını, üretimin çeşitli aşamalarının aynı bölgede gerçekleştirildiğini ortaya koydu.
Madencilik geleneği 2 bin yıl sürmüş
Çayönü Tepesi’nde bakır ve malakit kullanımına ilişkin izlerin MÖ 9100’lere kadar uzandığı belirtiliyor. Yeni keşfedilen MÖ 6900-6800 dönemine ait işlik ise bölgedeki madencilik faaliyetlerinin yaklaşık 2 bin yıl boyunca devam ettiğine dair önemli arkeolojik veriler sağlıyor.
Bakan Ersoy, Çayönü Tepesi'nin yerleşik hayata geçiş, tarım, mimari ve zanaat alanlarındaki dönüşümlere ilişkin önemli izler taşıdığını belirterek, bilimsel kazılarla geçmişe ait bu mirasın geleceğe aktarılmaya devam ettiğini ifade etti.
Çayönü’nde yeni dönem izleri
2026 kazılarında yalnızca madencilik faaliyetlerine ilişkin bulgular elde edilmedi. Yerleşimin batı bölümündeki çalışmalarda Çanak Çömlekli Neolitik Dönem’in erken evreleri ile Proto-Hassuna kültürüne ait nitelikli çanak çömlek örnekleri de bulundu.
Yaklaşık MÖ 6800-6600 yıllarına tarihlenen bu buluntuların kronolojisinin, devam eden Karbon-14 ve diğer arkeometrik analizlerle daha ayrıntılı şekilde belirlenmesi bekleniyor. Üretim alanının mimari yapısının ortaya konulması ve farklı üretim aşamalarına ait malzemelerin aynı yerde bulunması, keşfi Çayönü Tepesi’nin 2026 kazı sezonundaki en önemli buluntularından biri haline getiriyor.